प्रकाश खनाल
बुटवल,२४ असार ।
बर्षा सुरु भएसँगै बुटवलको ज्याेतिनगरवासीकाे आँखा छिनछिनमा आकाशतर्फ हुने गर्छ ।
कारण हो कतै आकाशमा पानी पर्ने बादल त मडारिरहेकाे छैन ? पानी परिहाल्यो भने कतै भाग्नु पर्ने पाे हो कि भन्ने त्रासले उनिहरूलाई सताइरहेकाे हुन्छ ।
२०५५ सालमा ५७ घर परिवार बिस्थापित बनाएको बुटवल उपमहानगरपालिका वडा नं ३ ज्याेतिनगर पहिरो २३ बर्षसम्म राेकिए पनि २०७८ सालमा १४ घर पुर्ण रूपमा क्षति पुर्यायाे ।
२०५५ सालको बिनाशकारी पहिरोकाे पिडा भुलेका ज्याेतिनगर तथा लक्ष्मीनगरवासीलाई २०७८ सालकाे पहिरो गएको हिजो अस्ति जस्तै लाग्छ ।
पहिरो नियन्त्रणका लागि बिशेषगरि बुटवल उपमहानगरपालिका,राष्ट्रपति चुरे संरक्षण कार्यालयलगायतका निकायबाट गरिएको प्रयासका कारण सामान्य क्षति बाहेक २०७८ सालपछि बिस्थापितनै हुनुपर्नेगरि पहिरो नगएको बुटवल उपमहानगरपालिका वडा नं ३ का जनप्रतिनिधि तथा बिपद ब्यवस्थापन संयोजक अमृत खड्काले बताए ।
पहिरोबाट सम्भावित जाेखिम न्युनिकरणका लागि बुटवल उपमहानगरपालिकाले डाेजर तथा स्काभेटर तयारी अवस्थामा राखेको जानकारी गराउदै उनलेे पानी पर्नासाथ आफुहरू दिनरात नभनी पहिरोग्रस्त क्षेत्रमा खटिने गरेको बताए ।
बर्षायाम सुरु भएसँगै ज्याेतिनगरवासीलाई पहिरोकाे चिन्ताले सताइरहने ज्याेतिनगर स्थित चेतना पासाङ टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष प्रकाश गुरूङले बताए ।
पहिरो नियन्त्रणका लागि स्थानीय सरकारले अग्रसरता देखाए पनि पर्याप्त नहुने भएकोले संघीय सरकारले पनि लगानी गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।
पछिल्लो समय पहिरो जान राेकिए पनि वर्षा लागेपछि स्थानीय वासिन्दा पहिरोकाे त्रासमा बस्नुपरेको मिलन टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष शाेभाखर पाण्डेले बताए ।
स्थानीय बिद्या उप्रेतीले आफ्नो पिडा सुनाउदै भनिन् “बर्षायाम सुरु भएसँगै ज्याेतिनगरवासी राति ढुक्कसँग निदाउन सक्ने अवस्था छैन । ठूलो पानी परिहाल्याे भने पहिरो खसेर कतै भाग्नुपर्ने हो कि भन्ने चिन्ताले सताइरहन्छ ।”
अर्की स्थानीय निर्मला काेइरालाकाे पिडा पनि उस्तै छ ।
आकाशमा बादल लाग्दा,आकाश गर्जिदा र बिजुली चम्किदा ज्याेतिनगरवासी थप त्रसित हुने गरेको उनलेे बताइन् ।
ज्याेतिनगर पहिरोले ज्याेतिनगरवासीलाई मात्रै नभएर बुटवल उपमहानगरपालिका वडा नं ४,५ र ६ का साथै बुटवल बजारमा पर्ने सिद्वार्थ राजमार्गमा समेत असर पार्ने भएकोले पहिरो नियन्त्रणका लागि बुटवल उपमहानगरपालिकाले करोडौं रकम खर्च गरिसकेको बुटवल उपमहानगरपालिकाका नगर प्रमुख खेलराज पाण्डेयले जानकारी दिए ।
बुटवलको ज्याेतिनगर,लक्ष्मीनगर,पाखापानीकाे पहिरो नियन्त्रण तथा तिनाउ दानव नदि नियन्त्रणका लागि स्थानीय सरकारकाे बजेटले मात्रै धान्न नसक्ने भन्दै नगर प्रमुख पाण्डेयले बिनाशकारी बाढी पहिरोकाे समस्या समाधानका लागि संघीय सरकारले लगानी गर्नुपर्ने आवश्यकता औल्याए ।
ज्याेतिनगर पहिरो नियन्त्रणका लागि मात्रै करिब सवा अर्ब रूपयाँ खर्च लाग्ने डिपिआर तयार भएको भन्दै उनलेे त्यति ठूलो धनराशि एउटा पालिकाले खर्च गर्न सम्भव नहुने बताए ।
आफुहरू निर्वाचित भएपछि बुटवलको ज्याेतिनगर,लक्ष्मीनगर,पाखापानीलगायका ठाउँमा पहिरो नियन्त्रणका लागि बुटवल उपमहानगरपालिकाले हरसम्भव प्रयास गरिरहेको भन्दै नगर प्रमुख पाण्डेयले दिर्घकालिन रूपमा समस्या समाधानका लागि संघीय सरकारले लगानी गर्नुपर्ने बताए ।
त्रिभुवन विश्व विद्यालय अन्तर्गत पुल्चोक ईन्जिनियरिङ कलेजसँगकाे समन्वयमा क्याम्ब्रिज विश्व विद्यालयका प्राेफेसरसहितकाे टोलीले केही समयअघि ज्याेतिनगर स्थित पहिरोग्रस्त क्षेत्रकाे स्थलगत अवलोकन गरेर फर्किएको जानकारी गराउदै नगर प्रमुख पाण्डेयले साे टोलीले सम्भावित जाेखिम विश्लेषण गरि नियन्त्रणका उपायबारे सुझाव दिने अपेक्षा गरे ।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ख्यातिप्राप्त क्याम्ब्रिज विश्व विद्यालयका प्राेफेसरसहितको टोलीले पहिराेग्रस्त क्षेत्रकाे भाैगर्भीक अवस्था र सम्भावित जाेखिम विश्लेषणका लागि पहिरोग्रस्त क्षेत्रमा चार वटा क्यामेरा जडान गरेर गएको बुटवल उपमहानगरपालिकाका बिपद शाखाका ईन्जिनियर योगेश चापागाईंले जानकारी दिए ।
पहिरोग्रस्त क्षेत्र र बुटवल उपमहानगरपालिकाकाे छतमा जडान गरिएको क्यामेराबाट लिइएका तस्बिरहरूकाे आधारमा साे टोलीले त्यस क्षेत्रकाे भाैगर्भीक अवस्था र सम्भावित जाेखिम बिष्लेषण गर्ने इन्जिनियर चापागाईंले बताए ।
